مجله
نگهداری چای و دمنوش؛ ظرف مناسب، مدت ماندگاری و نشانههای افت کیفیت
چای و دمنوش را در ظرفی دربسته، کدر و بیبو، در جای خنک و تاریک و دور از رطوبت، گرما و بوی ادویه نگه دارید. چهار دشمن اصلی چای خشک نور، هوا، رطوبت و بو هستند. چای سبز، سفید و ماچا حساسترند و بعد از باز شدن بسته باید زودتر مصرف شوند؛ چای سیاه و رویبوس دیرتر افت میکنند. در این راهنما مدت نگهداری هر نوع، ظرف مناسب و نشانههای افت کیفیت را آوردهایم.
مدت نگهداری انواع چای و دمنوش
| نوع | بهترین طعم بعد از باز کردن | حساسیت اصلی |
|---|---|---|
| ماچا | حدود ۱ تا ۲ ماه، در یخچال | نور، هوا، گرما |
| چای سبز (بهویژه ژاپنی) | حدود ۳ تا ۶ ماه | هوا و گرما |
| چای سفید | حدود ۶ ماه تا یک سال | رطوبت و بو |
| چای اولانگ | حدود ۶ ماه تا یک سال (اولانگ برشته بیشتر) | رطوبت |
| چای سیاه ساده | حدود یک سال یا بیشتر | رطوبت و بو |
| چای طعمدار و گلی (ارل گری، یاسمن) | حدود ۶ ماه | از دست رفتن عطر افزوده |
| رویبوس و هانیبوش | حدود یک سال یا بیشتر | رطوبت |
| دمنوش گیاهی و میوهای | حدود ۶ ماه تا یک سال | رطوبت، حشرات، کلوخه شدن |
این مدتها برای بهترین طعم است، نه تاریخ خراب شدن. چای خشکی که درست نگهداری شده بعد از این مدت هم معمولاً سالم است ولی عطر کمتری دارد. تاریخ انقضای روی بسته را هم در نظر بگیرید.
ظرف مناسب نگهداری چای
| ظرف | مناسب است؟ | توضیح |
|---|---|---|
| قوطی فلزی با در داخلی | بهترین انتخاب | نور را کامل میگیرد و هوا کمتر وارد میشود |
| بسته زیپدار آلومینیومی اصلی | خوب | هوای اضافه را قبل از بستن بیرون کنید |
| ظرف سرامیکی یا چینی دربسته | خوب | به شرط در محکم و بدون بو |
| شیشه شفاف | فقط در کابینت تاریک | نور مستقیم چای سبز و ماچا را زود خراب میکند |
| ظرف پلاستیکی | توصیه نمیشود | بو میگیرد و بو پس میدهد |
| ظرفی که قبلاً ادویه یا قهوه داشته | نه | برگ چای بو را جذب میکند |
کجا چای را نگه داریم؟
- کابینت خنک و تاریک: دور از اجاق، کتری، سماور و ماشین ظرفشویی. بخار و گرمای کنار سماور برای چای بدترین جاست.
- دور از ادویه و قهوه: چای خشک بوی اطرافش را میگیرد؛ چای ساده کنار زیره یا قهوه بعد از چند هفته بوی آنها را میدهد.
- هر چای در ظرف خودش: چایهای طعمدار مثل ارل گری یا یاسمن را کنار چای ساده نگذارید تا عطرشان منتقل نشود.
چای را در یخچال نگه داریم؟
برای بیشتر چایها نه. یخچال مرطوب است و پر از بو، و هر بار که ظرف سرد را باز میکنید رطوبت هوا روی برگ مینشیند. استثناها ماچا و چای سبز ژاپنی مرغوباند که گرما و هوا را کمتر تحمل میکنند. اگر آنها را در یخچال میگذارید:
- ظرف کاملاً دربسته باشد و داخل یک کیسه زیپدار دیگر هم بگذارید.
- بعد از بیرون آوردن، ظرف را چند دقیقه بسته نگه دارید تا به دمای اتاق برسد و بعد باز کنید.
- بستههای بزرگ را به چند ظرف کوچک تقسیم کنید تا هر بار فقط یکی باز شود.
جزئیات نگهداری ماچا را در چگونه ماچا را نگهداری کنیم نوشتهایم.
نشانههای افت کیفیت چای
| نشانه | معنی | مصرف کنیم؟ |
|---|---|---|
| عطر برگ خشک ضعیف شده | چای کهنه است | بله، ولی طعمش کمتر است؛ برای چای سرد یا با شیر مناسب است |
| چای سبز یا ماچا به قهوهای و زرد رفته | اکسید شده | سالم است ولی تلخ و بیعطر؛ ماچا را فقط در شیرینیپزی استفاده کنید |
| طعم کاغذی یا صاف و بیحال | ترکیبات معطر از دست رفته | بله، ولی ارزش دم کردن ندارد |
| بوی ادویه یا غذا | بو گرفته | بله، ولی طعمش تغییر کرده |
| بوی نا، کپک یا ترشیدگی | رطوبت به چای رسیده | نه، دور بریزید |
| لکه سفید یا کرکی روی برگ یا میوه | کپک | نه، دور بریزید |
| تکههای میوه چسبناک و به هم چسبیده | جذب رطوبت | اگر بوی ترش یا کپک ندارد، سریع مصرف کنید |
| حشره یا تار در دمنوش | آلودگی | نه، دور بریزید |
چای کهنه با آب مناسب و زمان درست هنوز قابل نوشیدن است؛ ولی اگر چای تازه هم بیعطر است، علت را در چرا چای بیعطر میشود ببینید.
چند عادت ساده برای تازه ماندن چای
- کم بخرید: به اندازه مصرف یکی دو ماه. به همین دلیل بیشتر چایهای تی تایم ایران بسته ۵۰ گرمی هم دارند.
- قاشق خشک: هیچوقت قاشق خیس یا بخار گرفته را داخل ظرف چای نبرید.
- در را فوراً ببندید: ظرف را کنار قوری باز نگذارید تا بخار آب به آن نرسد.
- تاریخ باز کردن را بنویسید: روی ظرف چایهای حساس مثل ماچا و سنچا.
- دمنوش میوهای را خشک نگه دارید: تکههای میوه خشک رطوبت را زودتر از برگ جذب میکنند.
سوالات متداول
چای خشک تاریخ مصرف گذشته ضرر دارد؟
اگر خشک مانده و بوی نا یا کپک ندارد، معمولاً فقط عطرش کم شده است. اگر نشانه رطوبت یا کپک دارد، مصرف نکنید.
چای را در فریزر نگه داریم؟
برای مصرف روزانه نه. هر بار بیرون آوردن ظرف یخزده رطوبت را روی برگ مینشاند. فقط بسته دربسته و باز نشده را میشود برای مدت طولانی در فریزر گذاشت.
چای کهنه را چطور استفاده کنیم؟
با کمی برگ بیشتر دم کنید یا در چای شیر، چای سرد و شیرینیپزی به کار ببرید. طرز تهیه چای سرددم برای چایهای کمی کهنه هم جواب خوبی میدهد.
قوطی شیشهای برای چای خوب است؟
فقط اگر در کابینت بسته و دور از نور باشد. روی پیشخوان آشپزخانه، شیشه شفاف چای سبز و ماچا را در چند هفته کمرنگ و بیعطر میکند.