مجله
دمنوش پوست انار؛ طرز تهیه، خشک کردن پوست، خواص واقعی و احتیاطها
دمنوش پوست انار از پوست خشکشدهٔ انار درست میشود و این روزها، همزمان با فصل انار و نزدیک شدن یلدا، جستوجویش خیلی بیشتر شده است. پوست انار حدود یکچهارم وزن میوه را تشکیل میدهد و پر از ترکیبات تانندار مثل پونیکالاژین است؛ همان چیزی که طعمش را گس و کمی تلخ میکند. این ترکیبات در آزمایشگاه اثر آنتیاکسیدانی قوی دارند، ولی پژوهشهای انسانی روی پوست انار هنوز کم است. نکتهٔ مهمتر ایمنی است: مرکز ملی بهداشت مکمل و یکپارچهٔ آمریکا میگوید پوست، ریشه و ساقهٔ انار در مقدار زیاد ممکن است بیخطر نباشند.
در این مطلب طرز خشک کردن پوست انار و تهیهٔ دمنوش آن را با مقدار مشخص آوردهایم، گفتهایم پژوهشها واقعاً چه میگویند، چطور طعم گسش را ملایم کنید و چه کسانی بهتر است آن را ننوشند.
خلاصه پاسخ
برای یک لیوان دمنوش پوست انار، یک قاشق غذاخوری (حدود ۲ تا ۳ گرم) پوست انار خشک و خردشده را در ۲۵۰ میلیلیتر آب ۵ تا ۱۰ دقیقه آرام بجوشانید و صاف کنید. پوست را از انار شسته و سالم جدا کنید، پردهٔ سفید داخل را بگیرید و کاملاً خشک کنید. روزی یک لیوان و برای مدت کوتاه کافی است. در بارداری، شیردهی، برای کودکان، یبوست و کمخونی ننوشید یا با پزشک مشورت کنید.
پوست انار چه چیزی دارد؟
طبق مروری که در سال ۲۰۲۲ در Frontiers in Nutrition منتشر شد، هنگام آبگیری انار، پوست حدود ۲۶ تا ۳۰ درصد وزن میوه را تشکیل میدهد. ترکیبات اصلی آن:
- تاننها: بهخصوص پونیکالاژین، تانن مشخصهٔ پوست انار که به اسید الاژیک تجزیه میشود. گسی دمنوش از همینهاست.
- فلاونوئیدها و اسیدهای فنولی: ترکیبات آنتیاکسیدانی.
- فیبر: بخش قابلتوجهی از وزن خشک پوست؛ البته بیشترش در دمنوش نمیآید.
- آلکالوئیدها: که در همین مرور فقط نام برده شدهاند و اطلاعات ایمنی دربارهٔ آنها نیامده است.
خواص دمنوش پوست انار؛ پژوهشها چه میگویند؟
در سایتها برای دمنوش پوست انار فهرست بلندی از خواص میبینید؛ از درمان اسهال و زخم معده تا کاهش قند و چربی خون. واقعیت این است:
- بیشتر شواهد از آزمایشهای آزمایشگاهی و حیوانی است. همان مرور فرانتیرز میگوید دادههای انسانی به چند کارآزمایی کوچک با نتایج ناهمگون محدود است و سازوکارها هنوز روشن نیست.
- در یک پژوهش روی موش، افزودن پودر پوست انار به غذا کلسترول خون را پایین آورد؛ این نتیجه را نمیشود مستقیم به یک لیوان دمنوش در انسان تعمیم داد.
- NCCIH دربارهٔ خود انار میگوید آب انار یا عصارهٔ آن ممکن است فشار خون را کمی پایین بیاورد و قند خون را کمی کم کند، ولی این پژوهشها بیشتر روی آب انار بودهاند، نه پوست.
- در طب سنتی، پوست انار بهخاطر گسیاش برای اسهال به کار میرفته است. خاصیت قابض تاننها این کاربرد را توضیح میدهد، ولی برای اسهال طولانی، خونی یا همراه تب باید به پزشک مراجعه کرد.
جمعبندی منصفانه: دمنوش پوست انار نوشیدنی گس و پرتانن با ترکیبات آنتیاکسیدانی است، نه دارو. اگر دنبال اثر ثابتشدهٔ انار هستید، خود میوه و آب انار شواهد بیشتری دارند.
طرز خشک کردن پوست انار
- انار سالم و شسته: پوست انار در معرض سم و گردوخاک است. انار را قبل از دانه کردن خوب بشویید. پوست انارهای لکدار، کپکزده یا ترکخورده را استفاده نکنید.
- جدا کردن پردهٔ سفید: پردههای سفید داخل بسیار تلخاند. تا جای ممکن آنها را جدا کنید و فقط پوست قرمز و لایهٔ زیر آن را نگه دارید.
- خرد کردن: پوست را به تکههای ۲ تا ۳ سانتیمتری تقسیم کنید.
- خشک کردن: در سایه و جای پرهوا چند روز، یا در فر با دمای ۵۰ تا ۶۰ درجه و در نیمهباز چند ساعت، تا تکهها کاملاً سفت و شکننده شوند.
- نگهداری: در شیشهٔ دربسته و جای خشک و تاریک. پوست نیمهخشک کپک میزند؛ اگر بوی نم یا لکه دیدید، دور بریزید. نکتههای بیشتر در نگهداری چای و دمنوش.
پیش از دم کردن، تکههای خشک را با هاون یا آسیاب درشت خرد کنید تا عصارهشان بهتر آزاد شود.
طرز تهیه دمنوش پوست انار
روش جوشاندن (۱ لیوان)
- یک قاشق غذاخوری (حدود ۲ تا ۳ گرم) پوست انار خشک و خردشده را در ۲۵۰ میلیلیتر آب بریزید.
- جوش بیاورید و با حرارت کم ۵ تا ۱۰ دقیقه بجوشانید.
- خاموش کنید، ۵ دقیقه دم بگذارید و صاف کنید.
روش دم کردن (ملایمتر)
همان مقدار پوست را در قوری بریزید، آب جوش اضافه کنید و ۱۰ دقیقه دم بگذارید. طعم این روش کمتر گس است.
رنگ دمنوش قرمز مایل به قهوهای یا کهربایی است. هرچه بیشتر بجوشد، تلختر و گستر میشود.
چطور طعم گس دمنوش پوست انار را ملایم کنیم؟
| افزودنی | مقدار | اثر بر طعم |
|---|---|---|
| چوب دارچین | یک تکهٔ کوچک هنگام جوشاندن | گرم و شیرینتر |
| عسل | ۱ تا ۲ قاشق چایخوری بعد از خنک شدن نسبی | گسی را میپوشاند |
| زنجبیل | یک برش نازک | تند و گرم |
| برش سیب یا به | چند برش هنگام جوشاندن | شیرینی و عطر میوه |
| چای سیاه | نصف قاشق چایخوری در ۳ دقیقهٔ آخر | طعم آشناتر؛ کافئین دارد |
ترکیب پوست انار با سیب و دارچین یا به، نوشیدنی پاییزی خوشطعمی میدهد. طرز تهیهٔ این دو را در دمنوش سیب و دارچین و دمنوش به آوردهایم.
چه کسانی دمنوش پوست انار ننوشند؟
- بارداری و شیردهی: NCCIH میگوید نوشیدن آب انار احتمالاً بیخطر است، ولی دربارهٔ بخشهای دیگر گیاه اطلاعات کمی وجود دارد. در این دوران دمنوش پوست انار ننوشید.
- کودکان: به کودکان ندهید.
- یبوست: تاننها قابضاند و ممکن است یبوست را بدتر کنند.
- کمخونی فقر آهن: تاننها، مثل چای، جذب آهن غذا را کم میکنند؛ اگر مینوشید، دور از وعدههای غذا.
- مصرف دارو: NCCIH توصیه میکند پیش از مصرف هر فرآوردهٔ گیاهی همراه دارو با پزشک مشورت کنید، چون بعضی گیاهان با داروها تداخل دارند.
- حساسیت: واکنش آلرژیک به انار گزارش شده است.
همچنین مقدار را محدود نگه دارید. پوست انار در مقدار زیاد ممکن است بیخطر نباشد؛ روزی یک لیوان و برای چند روز، نه بهعنوان نوشیدنی همیشگی، منطقی است. ریشه و ساقهٔ درخت انار را هرگز دم نکنید.
اگر طعم انار را بدون پوست میخواهید
اگر طعم و رنگ انار را در یک نوشیدنی گرم میخواهید، ولی گسی پوست را نه، چند راه سادهتر هست: چند قاشق دانهٔ انار یا آب انار را در لیوان چای یا دمنوش گرم بریزید، یا از چایهای طعمدار آماده استفاده کنید. چای سیاه انار و تمشک طعم انار را با چای سیاه دارد و دمنوش چای ترش و زنجبیل رنگ قرمز و طعم ترش مشابهی بدون کافئین میدهد. دمنوش زمستان سرخ هم برای شب یلدا گزینهٔ خوبی است. دربارهٔ چای ترش در چای ترش (هیبیسکوس) چیست؟ و ایدههای یلدا در نوشیدنیهای شب یلدا نوشتهایم.
چای سیاه با طعم انار و تمشک (Pomegranate Raspberry)
چای سیاه انار تمشک ترکیبی خوشطعم از برگ چای سیلان با میوهها و گلهای مفید است که سرشار از آنتیاکسیدان و ویتامین است. این چای علاوه بر طعم میوهای و انرژیبخش، به تقویت سیستم ایمنی، بهبود گوارش، سلامت قلب و کلیهها و شادابی پوست کمک میکند.
دمنوش چای ترش و زنجبیل (Hibiscus Ginger)
دمنوش میوه ای زمستان سرخ | Red Winter Punch
سوالات متداول
دمنوش پوست انار برای چی خوبه؟
نوشیدنی گس و پرتانن با ترکیبات آنتیاکسیدانی است و در طب سنتی برای اسهال استفاده میشده. بیشتر شواهد علمی آن آزمایشگاهی و حیوانی است و نباید جای درمان باشد.
روزی چند لیوان دمنوش پوست انار بخوریم؟
حداکثر یک لیوان و برای مدت کوتاه. مصرف زیاد پوست انار ممکن است بیخطر نباشد.
پوست انار را با پردههای سفید خشک کنیم؟
نه؛ پردهها خیلی تلخاند. تا جای ممکن جدایشان کنید.
دمنوش پوست انار را کی بخوریم؟
بین وعدهها، نه همراه غذا، تا جذب آهن کمتر تحت تأثیر قرار بگیرد.
منابع: NCCIH – Pomegranate؛ Frontiers in Nutrition (2022) – Mini review on pomegranate peel