مجله
دمنوش سیب و دارچین؛ طرز تهیه، نسخهٔ سرفه و سرماخوردگی و احتیاطها
دمنوش سیب و دارچین از سادهترین نوشیدنیهای گرم پاییز و زمستان است: چند برش سیب، یک تکه چوب دارچین و آب جوش. طعمش شیرین و ملایم است، کافئین ندارد و بدون قند هم خوشطعم است؛ برای همین در روزهای سرد و وقتی سرماخوردهاید یا سرفه میکنید، جای چای و نوشیدنیهای شیرین را خوب پر میکند. این دمنوش سرفه را درمان نمیکند، ولی یک نوشیدنی گرم، بهخصوص اگر یک قاشق عسل هم به آن اضافه شود، گلو را نرم میکند و سرفه را تحملپذیرتر میکند.
در این مطلب طرز تهیهٔ دمنوش سیب و دارچین را با مقدار دقیق آوردهایم، سه نسخهٔ آن را (ساده، برای سرفه و سرماخوردگی، و با چای) گفتهایم، توضیح دادهایم که برای سرفه واقعاً چه کاری از آن برمیآید و چه کسانی باید در مصرف دارچین احتیاط کنند.
خلاصه پاسخ
برای دو لیوان دمنوش سیب و دارچین، یک سیب متوسط را برش بزنید و با یک چوب دارچین در ۵۰۰ میلیلیتر آب ۱۰ دقیقه آرام بجوشانید، بعد ۵ دقیقه دم بگذارید. برای سرفه و گلودرد، وقتی دمنوش کمی خنک شد، یک تا دو قاشق چایخوری عسل و کمی آب لیمو اضافه کنید. این دمنوش کافئین ندارد و برای شب مناسب است. دارچین معمولی بازار (کاسیا) را بیش از حدود یک قاشق چایخوری در روز مصرف نکنید.
طرز تهیه دمنوش سیب و دارچین
مواد لازم (۲ لیوان)
- سیب متوسط: ۱ عدد (سیب قرمز شیرینتر است، سیب زرد ملایمتر و سیب سبز کمی ترش)
- چوب دارچین: ۱ تکهٔ ۵ تا ۷ سانتیمتری، یا یکچهارم قاشق چایخوری پودر دارچین
- آب: ۵۰۰ میلیلیتر
- اختیاری: ۲ تا ۳ میخک، ۱ برش زنجبیل تازه، کمی پوست پرتقال، عسل یا آب لیمو
مراحل
- سیب را بشویید و با پوست به برشهای نازک تقسیم کنید. پوست سیب عطر و رنگ بیشتری به دمنوش میدهد. هستهها را دور بریزید.
- آب را با چوب دارچین در قابلمهٔ کوچک روی حرارت بگذارید.
- وقتی آب جوش آمد، برشهای سیب را اضافه کنید و حرارت را کم کنید.
- ۸ تا ۱۰ دقیقه آرام بجوشانید تا سیب نرم شود و آب رنگ طلایی بگیرد.
- زیر قابلمه را خاموش کنید، در آن را بگذارید و ۵ دقیقه صبر کنید.
- صاف کنید. اگر عسل میزنید، صبر کنید دمنوش کمی خنک شود و بعد عسل را هم بزنید.
برشهای سیب پخته را دور نریزید؛ با کمی ماست یا روی فرنی خوشمزهاند.
با پودر دارچین یا چوب دارچین؟
چوب دارچین دمنوش شفافتر و طعم یکدستتری میدهد و ته لیوان رسوب نمیگذارد. پودر دارچین سریعتر طعم میدهد ولی دمنوش را کدر میکند و ته لیوان مینشیند. اگر پودر دارید، آن را در یک صافی چای یا کیسهٔ پارچهای بریزید. دربارهٔ انواع دارچین و خواصش در خواص دارچین نوشتهایم.
سه نسخه از دمنوش سیب و دارچین
| نسخه | چه اضافه کنید | مناسب برای |
|---|---|---|
| ساده | فقط سیب و دارچین | عصر و شب، جایگزین نوشیدنی شیرین |
| برای سرفه و سرماخوردگی | ۱ برش زنجبیل هنگام جوشیدن، بعد ۱ تا ۲ قاشق چایخوری عسل و کمی آب لیمو | گلوی خشک، سرفه، روزهای سرماخوردگی |
| با چای | ۱ قاشق چایخوری چای سیاه در ۳ دقیقهٔ آخر | صبح و بعدازظهر؛ کافئین دارد |
| زمستانی ادویهدار | ۲ میخک، کمی پوست پرتقال و یک تکه هل | مهمانی و شبهای سرد |
دمنوش سیب و دارچین برای سرفه؛ واقعاً اثر دارد؟
جستوجوی «دمنوش سیب و دارچین برای سرفه» در ماههای اخیر خیلی بیشتر شده است، پس بهتر است دقیق بگوییم این دمنوش چه میکند و چه نمیکند. پژوهشی که مستقیماً اثر سیب یا دارچین را بر سرفه نشان بدهد وجود ندارد. آنچه شواهد پشتش هست، دو چیز است:
- نوشیدنی گرم و مایعات کافی: سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) برای سرفه استراحت و نوشیدن مایعات کافی را توصیه میکند و میگوید نوشیدنی گرم با عسل و لیمو ممکن است اثری شبیه شربت سرفه داشته باشد، هرچند شواهدش محدود است.
- عسل: طبق مرور کاکرین (۲۰۱۸) روی کودکان ۱ تا ۱۸ ساله، عسل احتمالاً دفعات سرفه را بیشتر از دارونما و بیدرمانی کم میکند و خواب شب را کمتر به هم میزند. اثر آن بیشتر در سه روز اول دیده شد.
پس اگر دمنوش سیب و دارچین را برای سرفه مینوشید، نسخهٔ عسلدار را درست کنید و آن را گرم، نه داغ، و آرام بنوشید. عسل را به کودک زیر یک سال ندهید. برای سرفهٔ خشک و انواع دیگر دمنوشهای سرفه، دمنوش برای سرماخوردگی را هم ببینید.
کی برای سرفه باید به پزشک مراجعه کرد؟
طبق NHS، سرفه معمولاً در ۳ تا ۴ هفته خودبهخود خوب میشود. اگر سرفه بیش از ۳ هفته طول کشید، اگر خلط خونی دارید، نفستان تنگ است، درد قفسهٔ سینه دارید، سرفه خیلی شدید است یا بهسرعت بدتر میشود، یا بیدلیل وزن کم میکنید، به پزشک مراجعه کنید. دمنوش جای درمان نیست.
چرا این ترکیب در سرما محبوب است؟
- بدون کافئین: میشود آن را شب و قبل از خواب نوشید. فهرست نوشیدنیهای دیگر بدون کافئین را در چای و دمنوش بدون کافئین برای شب آوردهایم.
- شیرینی طبیعی: سیب پخته شیرینی ملایمی به دمنوش میدهد و نیاز به قند را کم میکند.
- کالری کم: دمنوش صافشده بدون عسل کالری ناچیزی دارد؛ بیشتر کالری در برشهای سیب میماند.
- مایعات کافی: در سرماخوردگی خیلیها کمتر آب میخورند. یک نوشیدنی گرم خوشطعم کمک میکند مایعات بیشتری بنوشید.
احتیاط در مصرف دارچین
بیشتر دارچین بازار ایران از نوع کاسیاست که ترکیبی به نام کومارین دارد. طبق مؤسسهٔ ارزیابی خطر آلمان (BfR)، حد مجاز روزانهٔ کومارین ۰٫۱ میلیگرم برای هر کیلو وزن بدن است؛ یک بزرگسال ۶۰ کیلویی با حدود ۲ گرم دارچین کاسیا در روز به این حد میرسد و یک کودک ۱۵ کیلویی با حدود نیم گرم. این مقدار برای یکی دو لیوان دمنوش با یک چوب دارچین مشکلی ایجاد نمیکند، ولی اگر هر روز چند لیوان مینوشید یا دارچین را در غذاهای دیگر هم زیاد مصرف میکنید، حواستان باشد. BfR برای مصرف منظم و زیاد، دارچین سیلان را توصیه میکند که کومارین کمتری دارد.
- کسانی که بیماری کبدی دارند، دارچین را کم مصرف کنند.
- اگر داروی ضدانعقاد یا داروی کاهندهٔ قند خون مصرف میکنید، دمنوشهای پردارچین را با پزشک هماهنگ کنید.
- در بارداری، مقدار معمول غذایی مشکلی ندارد؛ از مصرف زیاد پرهیز کنید.
دمنوش سیب و دارچین را با چه بخوریم؟
این دمنوش با بیسکویت ساده، کیک خانگی، گردو و کشمش یا یک تکه نان و پنیر جور میشود. برای شب یلدا هم با انار و آجیل نوشیدنی خوبی است؛ ایدههای دیگر را در نوشیدنیهای شب یلدا و نوشیدنیهای گرم پاییزی آوردهایم.
اگر حوصلهٔ جوشاندن ندارید
دمنوشهای میوهای آماده هم همین حس گرم و ادویهدار را میدهند و فقط با آب جوش دم میشوند. دمنوش میوهای زمستان سرخ با زنجبیل و ادویه برای شبهای سرد مناسب است و دمنوش آبنبات زنجبیلی طعم شیرینتری دارد. اگر چای میخواهید، چای شبهای عربی با هل و دارچین را امتحان کنید. برش سیب را میتوانید به هر کدام از اینها هم اضافه کنید.
دمنوش میوه ای زمستان سرخ | Red Winter Punch
دمنوش میوه ای آبنبات زنجبیلی | Candied Ginger
چای شبهای عربی با هل و دارچین (Arabian Nights)
نگهداری دمنوش سیب و دارچین
دمنوش صافشده را تا ۲۴ ساعت در یخچال و در ظرف دربسته نگه دارید و قبل از نوشیدن گرم کنید، ولی دوباره نجوشانید. برای اینکه همیشه آماده داشته باشید، میتوانید برشهای نازک سیب را در فر با دمای ۶۰ تا ۷۰ درجه خشک کنید و با چند تکه چوب دارچین در شیشهٔ دربسته نگه دارید؛ هر بار یک مشت از این مخلوط را با آب جوش ۱۰ دقیقه دم کنید.
سوالات متداول
دمنوش سیب و دارچین برای سرفه خوب است؟
اثر مستقیمی برای سیب و دارچین ثابت نشده، ولی نوشیدنی گرم گلو را نرم میکند. نسخهٔ عسلدار آن بیشتر کمک میکند، چون عسل در پژوهشها سرفه را کم کرده است.
دمنوش سیب و دارچین را کی بخوریم؟
هر وقت از روز؛ چون کافئین ندارد، برای شب و قبل از خواب هم مناسب است.
دمنوش سیب و دارچین لاغر میکند؟
نه بهتنهایی. ولی اگر بدون قند نوشیده شود و جای نوشیدنیهای شیرین را بگیرد، به کم شدن کالری روزانه کمک میکند.
برای کودکان مناسب است؟
بله، با دارچین کم. عسل را به کودک زیر یک سال ندهید و برای سرفهٔ طولانی یا تب کودک به پزشک مراجعه کنید.
منابع: NHS – Cough؛ Cochrane – Honey for acute cough in children (2018)؛ BfR – Cassia cinnamon with high coumarin contents to be consumed in moderation