مجله
چای آبی چیست؟ چای گل پروانهای تایلندی، طرز تهیه و بلو لاته
چای آبی دمنوشی است که از گل خشکشده گیاه «بازلای پروانهای» یا «گل پروانهای» (Clitoria ternatea) درست میشود. این گیاه بومی جنوب شرق آسیاست و در تایلند و مالزی قرنهاست که از گلش برای نوشیدنی و رنگ دادن به غذا استفاده میکنند؛ به همین دلیل در ایران به آن «چای آبی تایلندی» هم میگویند. چای آبی کافئین ندارد، طعمش ملایم و کمی چوبی است و معروفترین ویژگیاش این است که با چند قطره لیمو از آبی به بنفش و صورتی تغییر رنگ میدهد.
چای آبی از چه گیاهی درست میشود؟
گل پروانهای یک گیاه بالارونده از خانواده حبوبات است با گلهای آبی پررنگ. در تایلند به دمنوش آن «نام دوک آنچان» (Nam Dok Anchan) میگویند و در مالزی از گلش برای رنگ کردن برنج آبی استفاده میکنند. رنگ آبی از آنتوسیانینهایی به نام ترناتین میآید؛ همان گروه رنگدانههایی که در انگور سیاه و کلم قرمز هم هست.
چای آبی به دو شکل عرضه میشود: گل کامل خشکشده که مثل دمنوش دم میشود، و پودر گل که در آب یا شیر حل میشود و برای لاته، شیرینی و نوشیدنیهای کافهای مناسبتر است.
چرا چای آبی با لیمو تغییر رنگ میدهد؟
آنتوسیانینها به اسیدی بودن محیط حساساند. دم چای آبی در حالت عادی آبی پررنگ است؛ اگر آبلیمو، لیموترش یا چای ترش به آن اضافه کنید، محیط اسیدی میشود و رنگ به بنفش و بعد صورتی میرسد. هرچه اسید بیشتر باشد، رنگ صورتیتر میشود. این تغییر کاملاً طبیعی است و ربطی به رنگ افزوده ندارد؛ برعکس، اگر «چای آبی» با لیمو تغییر رنگ ندهد، احتمالاً رنگ مصنوعی دارد.
طعم چای آبی چگونه است؟
خود چای آبی طعم تندی ندارد؛ ملایم، کمی خاکی و چوبی است و شبیه چای سبز خیلی رقیق. به همین دلیل معمولاً آن را با لیمو، عسل، نعنا، زنجبیل یا علف لیمو مینوشند. اگر انتظار طعم میوهای دارید، ترکیب چای آبی با دمنوشهای میوهای یا چای ترش نتیجه بهتری میدهد.
طرز تهیه چای آبی
چای آبی گرم با گل خشک
- ۵ تا ۶ گل خشک (حدود ۱ گرم) را در یک لیوان بریزید.
- ۲۵۰ میلیلیتر آب ۹۰ تا ۱۰۰ درجه اضافه کنید.
- ۵ دقیقه صبر کنید تا دم آبی پررنگ شود، بعد صاف کنید.
- اگر رنگ صورتی میخواهید، چند قطره آبلیمو اضافه کنید و با عسل شیرین کنید.
آیس تی آبی (لیموناد بنفش)
دم غلیظ چای آبی را سرد کنید. لیوان را تا نیمه با یخ پر کنید، کمی شربت ساده یا عسل و آبلیموی تازه بریزید، بعد دم آبی را آرام روی آن اضافه کنید تا دو لایه آبی و بنفش ببینید. قبل از نوشیدن هم بزنید.
بلو لاته (لاته آبی)
نیم تا یک قاشق چایخوری پودر چای آبی را در کمی آب گرم حل کنید، ۲۰۰ میلیلیتر شیر گرم کفدار اضافه کنید و با عسل یا شکر شیرین کنید. با شیر جو دوسر یا بادام هم خوب میشود. اگر نمیخواهید ادویه و شیرینکننده را خودتان تنظیم کنید، لاته آبی آماده ترکیبی از پودر چای آبی با دارچین، وانیل و زنجبیل است و فقط باید با شیر گرم مخلوط شود. در بلو لاته لیمو اضافه نکنید؛ اسید باعث بریدن شیر میشود.
چای آبی، پودر آبی یا لاته آبی؛ کدام را بخرم؟
| محصول | شکل | بهترین کاربرد |
|---|---|---|
| چای گیاهی آبی | گل خشک کامل | دمنوش گرم و سرد، لیموناد بنفش، تغییر رنگ با لیمو |
| پودر چای آبی خالص | پودر گل بدون افزودنی | بلو لاته، اسموتی، رنگ دادن طبیعی به کیک و دسر |
| پودر چای آبی کولیناری | پودر برای آشپزی | شیرینیپزی، بستنی، ژله و نوشیدنیهای کافه |
| لاته آبی | پودر آماده با ادویه | لاته آبی سریع با شیر گرم |
فرق چای آبی تایلندی با تای تی (چای شیری تایلندی)
این دو را اغلب با هم اشتباه میگیرند. «تای تی» یا چای شیری تایلندی (Cha Yen) از چای سیاه قوی، ادویه، شکر و شیر عسلی درست میشود و رنگ نارنجی دارد که اغلب از رنگ خوراکی میآید. چای آبی تایلندی اصلاً چای نیست، کافئین ندارد و از گل پروانهای تهیه میشود. اگر دنبال چای شیری غلیظ و ادویهای هستید، چای ماسالا یا کرک پاور به طعم تای تی نزدیکترند.
خواص و احتیاطهای چای آبی
گل پروانهای منبع آنتوسیانین و فلاونوئیدهای آنتیاکسیدان است و در طب سنتی آسیای جنوب شرقی کاربردهای زیادی دارد. با این حال، مطالعات انسانی روی آن محدود است و بیشتر ادعاهایی که درباره تقویت مو، بینایی یا کاهش قند خون مطرح میشود، بر پایه آزمایشهای حیوانی یا آزمایشگاهی است. چیزی که با اطمینان میشود گفت این است که چای آبی بدون کافئین است، کالری ندارد و جایگزین خوبی برای نوشیدنیهای رنگی مصنوعی است.
- زنان باردار و شیرده بهتر است تا وقتی اطلاعات کافی وجود ندارد، چای آبی را بهطور منظم مصرف نکنند.
- کسانی که داروی قند یا فشار خون مصرف میکنند، قبل از مصرف روزانه با پزشک مشورت کنند.
- مصرف یک تا دو لیوان در روز برای بیشتر افراد مناسب است.
نگهداری چای آبی
گلها و پودر چای آبی را در ظرف دربسته و مات، دور از نور و رطوبت نگه دارید. نور مستقیم رنگ آبی را کمرنگ میکند و رطوبت باعث کلوخه شدن پودر میشود.
سوالات متداول درباره چای آبی
چای آبی کافئین دارد؟
نه؛ چای آبی از گیاه چای تهیه نمیشود و بدون کافئین است. برای عصر و شب هم مناسب است.
چرا چای آبی من با لیمو صورتی نشد؟
یا مقدار اسید کم بوده یا محصول رنگ طبیعی نداشته است. چند قطره بیشتر آبلیمو اضافه کنید؛ دم چای آبی اصل حتماً بنفش یا صورتی میشود.
چای آبی تایلندی همان چای پروانهای است؟
بله؛ چای آبی، چای آبی تایلندی، چای گل پروانهای، چای آنچان و Butterfly Pea Tea نامهای مختلف یک نوشیدنیاند.
بلو لاته با اوبه لاته چه فرقی دارد؟
بلو لاته با گل پروانهای رنگ آبی میگیرد و اوبه لاته با سیبزمینی بنفش فیلیپینی رنگ بنفش. درباره اوبه در مقاله اوبه لاته چیست بیشتر بخوانید.
