مجله
چای سبز و فشار خون؛ تحقیقات چه می‌گویند و چه کسانی احتیاط کنند؟
شواهد نشان می‌دهد نوشیدن منظم چای سبز ممکن است فشار خون را کمی پایین بیاورد، ولی اثرش کوچک است. دو مرور سیستماتیک از کارآزمایی‌های بالینی، کاهش حدود ۲ میلی‌متر جیوه‌ای فشار سیستولیک (عدد بالا) و حدود ۲ میلی‌متر جیوه‌ای فشار دیاستولیک (عدد پایین) را گزارش کرده‌اند و این اثر بیشتر در مصرف ۱۲ هفته یا طولانی‌تر دیده شده است. از طرف دیگر، کافئین چای سبز ممکن است کوتاه‌مدت فشار را کمی بالا ببرد و چای سبز با یکی از داروهای فشار خون تداخل دارد. پس چای سبز می‌تواند بخشی از یک سبک زندگی سالم باشد، ولی جای دارو و توصیه‌ی پزشک را نمی‌گیرد.
تحقیقات درباره‌ی چای سبز و فشار خون چه می‌گویند؟
| مطالعه | داده‌ها | تغییر فشار سیستولیک | تغییر فشار دیاستولیک |
|---|---|---|---|
| Peng و همکاران، Scientific Reports، ۲۰۱۴ | ۱۳ کارآزمایی، ۱٬۳۶۷ نفر | ۱٫۹۸ میلی‌متر جیوه کمتر | ۱٫۹۲ میلی‌متر جیوه کمتر |
| Khalesi و همکاران، European Journal of Nutrition، ۲۰۱۴ | ۱۳ کارآزمایی | ۲٫۰۸ میلی‌متر جیوه کمتر | ۱٫۷۱ میلی‌متر جیوه کمتر |
چند نکته در همین مطالعه‌ها مهم است:
- مدت مصرف: در مطالعه‌ی Peng، کاهش معنادار فقط در مصرف ۱۲ هفته یا بیشتر دیده شد، نه در دوره‌های کوتاه‌تر.
- فشار اولیه: اثر در کسانی که فشارشان کمی بالا بود (پیش‌فشار خون یا فشار خون مرحله‌ی ۱) بیشتر بود. Khalesi هم اثر را در کسانی که فشار سیستولیک ۱۳۰ یا بالاتر داشتند بیشتر گزارش کرده است.
- احتیاط نویسندگان: هر دو گروه نوشته‌اند که برای نتیجه‌گیری قطعی، کارآزمایی‌های بیشتر و باکیفیت‌تر لازم است.
مرکز ملی بهداشت تکمیلی و یکپارچه‌ی آمریکا (NCCIH) هم در جمع‌بندی‌اش می‌گوید برای بیشتر کاربردهای چای سبز هنوز نمی‌شود نتیجه‌ی قطعی گرفت.
این کاهش یعنی چه؟
کاهش حدود ۲ میلی‌متر جیوه در سطح جمعیت معنادار است، ولی برای یک نفر که فشار خون بالا دارد، کافی نیست و جای دارو، کم کردن نمک، تحرک و کنترل وزن را نمی‌گیرد. اگر فشار خون بالا دارید، چای سبز را به برنامه‌ی درمانی‌تان اضافه کنید، نه جایگزین آن.
کافئین چای سبز فشار را بالا نمی‌برد؟
کافئین ممکن است کوتاه‌مدت فشار خون را کمی بالا ببرد، حتی در کسی که فشار خون بالا ندارد. به گفته‌ی کلینیک مایو، این افزایش بیشتر در کسانی دیده می‌شود که به کافئین عادت ندارند؛ کسانی که منظم کافئین می‌نوشند به آن عادت می‌کنند.
کلینیک مایو این آزمایش ساده را پیشنهاد می‌کند: فشارتان را پیش از نوشیدن یک نوشیدنی کافئین‌دار و دوباره ۳۰ تا ۱۲۰ دقیقه بعد بگیرید. اگر حدود ۵ تا ۱۰ واحد بالا رفت، احتمالاً به کافئین حساس هستید.
کافئین هر فنجان چای سبز کمتر از قهوه است، ولی بسته به نوع چای فرق می‌کند. اگر به کافئین حساس هستید، چای‌های سبز کم‌کافئین‌تر مثل جنمایچا و هوجیچا را انتخاب کنید. مقایسه‌ی کافئین چای‌های سبز تی تایم را در بهترین چای سبز کدام است؟ ببینید.
اگر داروی فشار خون مصرف می‌کنید
طبق NCCIH و راهنمای MSD، چای سبز با دوز بالا ممکن است سطح خونی نادولول، یکی از داروهای بتابلاکر، را کم کند و اثر آن را پایین بیاورد. برای داروهای دیگر فشار خون شواهد کمتری هست. اگر هر داروی فشار خونی مصرف می‌کنید، پیش از اینکه چای سبز را به‌طور منظم و زیاد بنوشید، با پزشک یا داروساز مشورت کنید. تداخل‌های دیگر چای سبز را در تداخل چای سبز با دارو و آهن آورده‌ایم.
چه چای سبزی و چقدر؟
- چای سبز دم‌کرده، نه عصاره: قرص و کپسول عصاره‌ی چای سبز با چای دم‌کرده فرق دارد و بیشتر گزارش‌های آسیب کبدی مربوط به همین عصاره‌هاست (NCCIH).
- بدون شکر: شکر و شربت اضافه هر فایده‌ای را کم می‌کند.
- مقدار معمول: برای بیشتر بزرگسالان سالم، چای سبز در حد معمول روزانه بی‌خطر است. مقدار مناسب برای شما، به‌خصوص اگر بیماری یا دارو دارید، را با پزشک هماهنگ کنید.
- منظم و طولانی: اثری که در مطالعات دیده شده، مربوط به مصرف چند هفته‌ای و چند ماهه است، نه یک فنجان.
اگر می‌خواهید چای سبز ساده و خالص انتخاب کنید، سنچا، چای‌های سبز چینی و جنمایچا را ببینید.
چای سبز یا چای ترش برای فشار خون؟
چای ترش (هیبیسکوس) هم در تحقیقات مربوط به فشار خون بررسی شده است و کافئین ندارد. آنچه درباره‌ی آن می‌دانیم را در چای ترش چگونه به تنظیم فشار کمک می‌کند؟ و مقایسه‌ی کلی این دو را در چای ترش یا چای سبز آورده‌ایم.
سوالات متداول
چای سبز فشار را بالا می‌برد یا پایین؟
در مصرف منظم و طولانی، مطالعات کاهش کمی را نشان داده‌اند. کافئین آن ممکن است کوتاه‌مدت فشار را کمی بالا ببرد، به‌خصوص در کسی که به کافئین عادت ندارد.
کسی که فشار خون پایین دارد می‌تواند چای سبز بنوشد؟
شواهدی که آوردیم درباره‌ی فشار خون طبیعی یا بالاست. اگر فشار خون پایین دارید یا دچار سرگیجه می‌شوید، با پزشکتان مشورت کنید.
چای سبز جای داروی فشار را می‌گیرد؟
نه. اثر چای سبز کوچک است و دارو را بدون نظر پزشک قطع یا کم نکنید.
منابع
- Peng X, et al. Effect of green tea consumption on blood pressure: A meta-analysis of 13 randomized controlled trials. Scientific Reports, 2014
- Khalesi S, et al. Green tea catechins and blood pressure: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. European Journal of Nutrition, 2014
- Mayo Clinic: Caffeine: How does it affect blood pressure? (2024)
- NCCIH: Green Tea (February 2025)
- MSD Manual Consumer Version: Green Tea (July 2025)
