مجله
شیر چای؛ طرز تهیه شیر چای افغانی، بلوچی، پاکستانی و چای لاته
شیر چای یعنی چایی که به‌جای ریختن چند قطره شیر در لیوان، از اول با شیر جوشانده یا دم می‌شود. نتیجه نوشیدنی غلیظ، خامه‌ای و شیرینی است که از افغانستان و بلوچستان تا پاکستان و کشورهای عربی نسخه‌های مختلفی دارد. پایه همه آن‌ها یکی است: چای قوی، شیر پرچرب، شکر و معمولاً هل. در این مطلب طرز تهیه شیر چای ساده، شیر چای افغانی، بلوچی و پاکستانی، شیر چای عربی و چای لاته کافه‌ای را آورده‌ایم.
مقایسه انواع شیر چای
| نوع | چای پایه | ویژگی اصلی |
|---|---|---|
| شیر چای افغانی | چای سبز | رنگ صورتی، جوش شیرین، سرشیر (قیماق) روی آن |
| شیر چای بلوچی | چای سیاه | جوشیدن طولانی چای در شیر، هل و شکر زیاد |
| شیر چای پاکستانی (دودھ پتی) | چای سیاه | چای مستقیم در شیر و بدون آب یا با آب خیلی کم |
| شیر چای عربی (شای حلیب) | چای سیاه | شیر تبخیرشده، هل و گاهی زعفران |
| چای لاته | چای سیاه، ماسالا یا ارل گری | دم غلیظ با شیر بخارداده و کف‌دار |
طرز تهیه شیر چای ساده
این دستور پایه است و بقیه نسخه‌ها از آن ساخته می‌شوند.
مواد لازم برای ۲ لیوان
- آب: ۲۰۰ میلی‌لیتر
- شیر پرچرب: ۳۰۰ میلی‌لیتر
- چای سیاه برگ: ۲ قاشق چای‌خوری پر (حدود ۵ گرم)
- هل: ۲ دانه کوبیده
- شکر: ۲ قاشق چای‌خوری، یا به دلخواه
مراحل
- آب و هل را بجوشانید، چای را اضافه کنید و ۲ دقیقه روی شعله ملایم بجوشانید تا آب تیره شود.
- شیر و شکر را اضافه کنید و هم بزنید.
- وقتی شیر به جوش آمد و کف بالا آمد، شعله را کم کنید. این کار را دو بار تکرار کنید؛ یعنی بگذارید کف بالا بیاید، شعله را کم کنید و دوباره زیاد کنید. این کار طعم چای را عمیق‌تر می‌کند.
- صاف کنید و سرو کنید.
برای شیر چای چای قوی و مالت‌دار انتخاب کنید؛ چای ملایم زیر شیر گم می‌شود. چای صبحانه انگلیسی برای همین کار ترکیب شده و با شیر طعمش را حفظ می‌کند.
طرز تهیه شیر چای افغانی
شیر چای افغانی، که گاهی به آن قیماق چای هم می‌گویند، با چای سبز درست می‌شود و رنگ صورتی‌اش از ترکیب چای سبز، جوش شیرین و هوادهی می‌آید. این چای در مهمانی‌ها و مراسم سرو می‌شود و زمان‌بر است:
- ۲ قاشق غذاخوری چای سبز را در ۵۰۰ میلی‌لیتر آب بریزید و ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بجوشانید تا آب نصف شود.
- یک‌چهارم قاشق چای‌خوری جوش شیرین اضافه کنید. رنگ چای به قرمز تیره تغییر می‌کند.
- یک لیوان آب سرد اضافه کنید و چای را با ملاقه چند دقیقه از بالا هم بزنید و دوباره در قابلمه بریزید. این هوادهی رنگ را روشن‌تر می‌کند.
- ۵۰۰ میلی‌لیتر شیر، شکر و ۳ دانه هل کوبیده را اضافه کنید و چند دقیقه بجوشانید تا صورتی شود.
- در لیوان بریزید و یک قاشق قیماق (سرشیر غلیظ) روی آن بگذارید.
در بعضی خانواده‌ها به‌جای شکر کمی نمک می‌ریزند. این نسخه به نسخه کشمیری این چای (نون چای) نزدیک‌تر است.
طرز تهیه شیر چای بلوچی
شیر چای بلوچی، که در سیستان و بلوچستان و بلوچستان پاکستان رایج است، پررنگ‌تر و شیرین‌تر از شیر چای ساده است و چای در آن مدت بیشتری می‌جوشد:
- ۳ قاشق چای‌خوری چای سیاه را با ۲۵۰ میلی‌لیتر آب و ۳ تا ۴ دانه هل کوبیده ۵ دقیقه بجوشانید.
- ۴۰۰ میلی‌لیتر شیر و ۳ قاشق چای‌خوری شکر اضافه کنید.
- روی حرارت ملایم ۵ تا ۷ دقیقه دیگر بجوشانید تا شیر چای قهوه‌ای پررنگ و کمی غلیظ شود. در طول این مدت چند بار با ملاقه چای را بالا ببرید و دوباره بریزید.
بعضی‌ها کمی زنجبیل تازه هم اضافه می‌کنند. شیر چای بلوچی را معمولاً با نان صبحانه یا کلوچه سرو می‌کنند.
طرز تهیه شیر چای پاکستانی (دودھ پتی)
«دودھ پتی» در زبان اردو یعنی «شیر و برگ». در این نسخه آب حذف می‌شود و چای مستقیم در شیر می‌جوشد. ۳۰۰ میلی‌لیتر شیر را با ۲ قاشق چای‌خوری چای، ۲ دانه هل و شکر روی حرارت ملایم بگذارید و ۵ تا ۶ دقیقه بجوشانید و مدام هم بزنید تا ته نگیرد. نتیجه غلیظ‌ترین و خامه‌ای‌ترین شیر چای این فهرست است.
شیر چای عربی
شیر چای عربی، یا شای حلیب، با شیر تبخیرشده یا شیر غلیظ شیرین‌نشده درست می‌شود و هل و گاهی زعفران دارد. نسخه امروزی و پرطرفدار آن در کشورهای خلیج فارس همان چای کرک است. طرز تهیه کامل آن را در مطلب چای کرک چیست نوشته‌ایم. کرک پاور هم ادویه‌ها و زعفران آن را از قبل دارد.
چای لاته چیست و چطور درست می‌شود؟
چای لاته (یا چای لته) نسخه کافه‌ای شیر چای است. به‌جای جوشاندن چای در شیر، یک دم غلیظ چای جداگانه آماده می‌شود و شیر بخارداده و کف‌دار روی آن ریخته می‌شود:
- ۲ قاشق چای‌خوری چای را با ۱۰۰ میلی‌لیتر آب جوش ۵ دقیقه دم کنید و صاف کنید.
- ۲۰۰ میلی‌لیتر شیر را تا حدود ۶۵ درجه گرم کنید و با کف‌ساز یا فرنچ‌پرس کف‌دار کنید.
- شیر را روی چای بریزید و کف را با قاشق روی آن بگذارید.
معروف‌ترین چای لاته‌ها ماسالا لاته و لاته ارل گری با وانیل (لندن فاگ) هستند. برای نسخه ماسالا، دستور طرز تهیه چای ماسالا را ببینید. برای لندن فاگ از چای ارل گری استفاده کنید. منوی کامل این نوشیدنی‌ها برای کافه‌ها در مطلب انواع چای در کافی شاپ آمده است.
مضرات شیر چای
- کالری و قند: یک لیوان شیر چای با شیر پرچرب و ۲ قاشق چای‌خوری شکر حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ کالری دارد. نسخه بلوچی و پاکستانی به دلیل شیر و شکر بیشتر، کالری بیشتری هم دارند.
- شیر و آنتی‌اکسیدان‌های چای: درباره اینکه شیر اثر آنتی‌اکسیدان‌های چای را کم می‌کند یا نه، نتایج مطالعات متفاوت است. اگر چای را برای خواص سلامتی‌اش می‌نوشید، بخشی از چای روزانه را بدون شیر بنوشید.
- لاکتوز: اگر شیر به شما نمی‌سازد، شیر بدون لاکتوز یا شیر جو دوسر جایگزین مناسبی است. شیر بادام در جوشیدن طولانی ممکن است ببرد.
سوالات متداول
چرا شیر چای می‌برد؟
اگر شیر کهنه باشد یا لیمو و ادویه ترش در چای باشد، شیر می‌برد. شیر را آخر اضافه کنید و حرارت را زیاد نکنید.
شیر چای را با چای کیسه‌ای می‌شود درست کرد؟
بله. برای هر لیوان ۲ کیسه چای بگذارید و کیسه‌ها را قبل از اضافه کردن شیر بیرون بیاورید تا تلخ نشود.
بهترین چای برای شیر چای کدام است؟
چای سیاه قوی با برگ ریزتر، مثل آسام، سیلان یا ترکیب‌های صبحانه، چون رنگ و طعمش زیر شیر می‌ماند. چای‌های ظریف مثل دارجلینگ یا چای سفید را با شیر درست نکنید؛ عطرشان گم می‌شود. برای شیر چای افغانی هم چای سبز چینی معمولی کافی است.
