مجله
چای مراکشی چیست؟ ترکیبات و طرز تهیه چای نعناع مراکشی
چای مراکشی، که مراکشی‌ها به آن «أتاي» می‌گویند، چای سبز چینی است که با برگ تازه نعناع و شکر دم می‌شود و از ارتفاع در لیوان‌های کوچک شیشه‌ای ریخته می‌شود. طعمش ترکیبی از گسی ملایم چای سبز، خنکی نعناع و شیرینی پررنگ است. چای مراکشی در مراکش نماد مهمان‌نوازی است و معمولاً در سه نوبت سرو می‌شود. در این مطلب می‌گوییم چای مراکشی چیست، چه ترکیباتی دارد، چطور آن را در خانه درست کنید و کدام چای برای آن مناسب است.
تاریخچه چای مراکشی
چای از قرن هجدهم میلادی به دربار مراکش رسید و اول نوشیدنی اشراف و هدیه سفیران اروپایی بود. روایت رایج این است که در دهه ۱۸۵۰، وقتی جنگ کریمه بازارهای شمال اروپا را به روی تاجران انگلیسی بست، آن‌ها محموله‌های چای سبز چینی را به بندرهای مراکش مثل طنجه و صویره بردند و چای ارزان و همه‌گیر شد. مراکشی‌ها نعناع را که پیش‌تر به‌تنهایی دم می‌کردند، به این چای اضافه کردند و نوشیدنی‌ای ساختند که امروز بخشی از هویت آن کشور است.
ترکیبات چای مراکشی
نسخه سنتی چای مراکشی فقط سه جزء دارد:
- چای سبز باروتی (Gunpowder): چای سبز چینی که برگ‌هایش به شکل گلوله‌های ریز پیچیده شده‌اند، شبیه ساچمه یا باروت. همین شکل باعث شده در فارسی به آن «چای باروتی» بگویند. طعمش کمی دودی و قوی‌تر از چای‌های سبز ژاپنی است و در جوشیدن کوتاه تلخ نمی‌شود.
- نعناع تازه: در مراکش از نعناع سبز (اسپیرمینت) استفاده می‌کنند، نه نعناع فلفلی. نعناع فلفلی تندتر است و طعم چای را می‌پوشاند.
- شکر: چای مراکشی شیرین است؛ معمولاً برای هر قوری ۴ تا ۶ قاشق غذاخوری شکر می‌ریزند. شما می‌توانید کمترش کنید.
در زمستان یا در بعضی مناطق مراکش، گیاهانی مثل مریم‌گلی، به‌لیمو یا شیبه (افسنطین) را به جای بخشی از نعناع می‌ریزند.
طرز تهیه چای مراکشی در خانه
مواد لازم برای یک قوری (۴ لیوان کوچک)
- چای سبز چینی: ۱ قاشق غذاخوری پر (حدود ۵ گرم)
- نعناع تازه: یک دسته کوچک، حدود ۱۵ ساقه
- شکر: ۲ تا ۴ قاشق غذاخوری
- آب جوش: ۶۰۰ میلی‌لیتر
مراحل
- شستن چای: چای را در قوری فلزی یا مقاوم به حرارت بریزید و نصف لیوان آب جوش روی آن بریزید. چند ثانیه بچرخانید و این آب اول را دور بریزید. این کار گرد و تلخی اولیه چای را می‌گیرد.
- نعناع را بشویید و با ساقه داخل قوری بگذارید. شکر را روی آن بریزید.
- باقی آب جوش را اضافه کنید. اگر قوری فلزی دارید، آن را ۲ تا ۳ دقیقه روی شعله خیلی ملایم بگذارید. در غیر این صورت ۴ دقیقه صبر کنید.
- یک لیوان از چای را در لیوان بریزید و دوباره به قوری برگردانید. این کار را ۲ تا ۳ بار تکرار کنید تا شکر حل شود و چای یکدست شود.
- چای را از ارتفاع ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متری در لیوان‌های کوچک بریزید تا روی آن کف تشکیل شود. در مراکش کف روی چای نشانه چای خوب است.
چای مراکشی را بیش از ۵ دقیقه دم نکنید. چای باروتی در دم طولانی تلخ می‌شود و نعناع هم طعم علفی پیدا می‌کند. برای مقدار و دمای آب انواع چای سبز، راهنمای چای سبز را ببینید.
کدام چای برای چای مراکشی مناسب است؟
چای باروتی در ایران کمتر در دسترس است، ولی هر چای سبز چینی قوی جایگزین خوبی است. چای سبز چون‌می چین برگ پیچیده و طعم ترش و قوی دارد و با نعناع و شکر خوب جواب می‌دهد. چای‌های سبز ژاپنی مثل سنچا ظریف‌ترند و در این روش طعمشان زیر نعناع و شکر گم می‌شود.
اگر نعناع تازه ندارید یا نسخه‌ای سریع می‌خواهید، چای سبز نعنایی تی تایم ترکیبی از چای سبز سنچا، نعناع و پوست لیمو است و فقط کافی است با آب ۸۰ درجه دم شود. این ترکیب با چای مراکشی سنتی یکی نیست، ولی همان حس خنکی نعناع و چای سبز را دارد. برای نسخه بدون کافئین، چای ترش و نعنا را امتحان کنید.
چای مراکشی چابهار و نمونه‌های بازار
در بازارهای جنوب کشور و مناطق آزاد مثل چابهار، بسته‌هایی با نام «چای مراکشی» فروخته می‌شود. بیشتر این بسته‌ها چای سبز چینی‌اند، گاهی با اسانس یا ادویه. اگر خرید می‌کنید، پشت بسته را ببینید: چای مراکشی واقعی چای سبز است. بسته‌هایی که چای سیاه یا مخلوط ادویه دارند، شاید خوش‌طعم باشند، ولی چای مراکشی سنتی نیستند. برگ چای باروتی خوب گلوله‌های براق، سفت و یکدست دارد و خاک و برگ خردشده در آن کم است.
سه لیوان چای مراکشی
در مراکش رسم است که از هر قوری سه لیوان به مهمان بدهند. هر لیوان طعم متفاوتی دارد، چون چای در قوری بیشتر دم می‌کشد. ضرب‌المثل معروفی می‌گوید لیوان اول ملایم است مثل زندگی، دوم قوی مثل عشق و سوم تلخ مثل مرگ. رد کردن لیوان سوم در مهمانی‌های سنتی کمی بی‌ادبی حساب می‌شود.
خواص چای مراکشی
- چای سبز: کاتچین‌ها و ال‌تیانین چای سبز را دارد. هر لیوان کوچک حدود ۲۰ تا ۳۰ میلی‌گرم کافئین دارد و هوشیاری را کمی بالا می‌برد.
- نعناع: نعناع از قدیم برای نفخ و سنگینی بعد از غذا مصرف می‌شده است. به همین دلیل در مراکش چای را بعد از غذا سرو می‌کنند.
- شکر: نسخه سنتی شکر زیادی دارد و بیشتر فوایدش را کم‌رنگ می‌کند. اگر برای سلامتی می‌نوشید، شکر را به یک قاشق غذاخوری در قوری برسانید یا حذف کنید.
کسانی که ریفلاکس معده دارند با نعناع احتیاط کنند؛ نعناع ممکن است دریچه معده را شل‌تر کند و سوزش را بیشتر کند.
سوالات متداول درباره چای مراکشی
چای مراکشی را با نعناع خشک می‌شود درست کرد؟
می‌شود، ولی طعمش متفاوت است. نعناع خشک عطر کمتر و طعم تلخ‌تری دارد. برای هر قوری یک قاشق چای‌خوری کافی است.
چای مراکشی را سرد هم می‌شود خورد؟
بله. چای را با شکر کمتر دم کنید، بگذارید خنک شود و با یخ و چند برگ نعناع تازه سرو کنید. روش دم سرد را در طرز تهیه چای سرددم توضیح داده‌ایم.
فرق چای مراکشی با چای عربی چیست؟
چای مراکشی چای سبز با نعناع است. چای عربی خلیج فارس معمولاً چای سیاه با هل، زعفران یا شیر است، مثل چای کرک.
چای مراکشی چاق‌کننده است؟
چای و نعناع تقریباً کالری ندارند. کالری چای مراکشی از شکر می‌آید: هر قاشق غذاخوری شکر حدود ۵۰ کالری است. با شکر کم یا بدون شکر، نوشیدنی کم‌کالری است.
