مجله
چای سبز سرد بنوشیم یا گرم؟ کافئین، خواص، طعم و طرز تهیه
چای سبز را هم گرم می‌شود نوشید و هم سرد، و هیچ‌کدام به‌طور کلی «بهتر» نیست. فرق اصلی در روش دم کردن است، نه در دمای لیوانی که می‌نوشید. چای سبزی که با آب سرد و چند ساعت در یخچال دم شود (سرددم) کافئین و تلخی کمتری دارد و طعمش شیرین‌تر است. چای سبزی که با آب حدود ۸۰ درجه دم شود، ترکیبات آنتی‌اکسیدانی را در چند دقیقه آزاد می‌کند و عطر بیشتری دارد. چای گرم دم‌کرده را هم می‌شود خنک کرد و سرد نوشید.
تنها حالتی که واقعاً باید از آن پرهیز کرد، نوشیدن چای خیلی داغ است. در ادامه این دو را از نظر کافئین، آنتی‌اکسیدان، طعم، گوارش و رژیم مقایسه کرده‌ایم و طرز تهیهٔ هر دو را گفته‌ایم.
خلاصه پاسخ
چای سبز سرددم کافئین و تلخی کمتری دارد و برای عصر، تابستان و معدهٔ حساس مناسب‌تر است. چای سبز گرم (آب ۷۵ تا ۸۵ درجه) سریع آماده می‌شود و عطر بیشتری دارد. هر دو ترکیبات مفید چای را دارند. چای را خیلی داغ ننوشید: آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان نوشیدنی‌های بالای ۶۵ درجه را عامل احتمالی سرطان مری می‌داند. پس از دم، چند دقیقه صبر کنید.
مقایسهٔ چای سبز سرد و گرم
| ویژگی | چای سبز گرم | چای سبز سرددم |
|---|---|---|
| روش | آب ۷۵ تا ۸۵ درجه، ۲ تا ۳ دقیقه | آب سرد، ۶ تا ۸ ساعت در یخچال |
| کافئین | بیشتر | کمتر |
| تلخی و گسی | بیشتر، به‌خصوص با آب داغ | کم؛ طعم شیرین‌تر و نرم‌تر |
| عطر | بیشتر | ملایم‌تر |
| زمان آماده شدن | چند دقیقه | چند ساعت |
| ماندگاری | بهتر است تازه نوشیده شود | تا ۲ روز در یخچال |
| مناسب برای | صبح، هوای سرد، بعد از غذا | تابستان، عصر، معدهٔ حساس، حساسیت به کافئین |
کافئین؛ چای سرد کمتر دارد
کافئین با دمای بالا سریع‌تر در آب حل می‌شود. برای همین چای سبزی که با آب سرد دم شود، معمولاً کافئین کمتری دارد و تلخی‌اش هم کمتر است. مقالهٔ لیائو و همکاران (۲۰۱۲) هم به گزارش‌های پیشین اشاره می‌کند که دم با آب سرد، کافئین و تلخی را کم و عطر را بیشتر می‌کند. اگر به کافئین حساسید یا عصر چای سبز می‌خواهید، سرددم انتخاب بهتری است. مقدار کافئین انواع چای سبز را در میزان کافئین چای سبز آورده‌ایم.
آنتی‌اکسیدان؛ هر دو، با زمان متفاوت
این باور که «چای سبز سرد خواصش را از دست می‌دهد» درست نیست. در همان پژوهش روی چای سبز بیلوچون، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی دم با آب ۴۰ و ۵۰ درجه در حدود ۱۰ ثانیه به حداکثر رسید و دم با آب ۴ درجه در حدود ۱۵ دقیقه. نویسندگان نتیجه گرفتند چای دم‌شده با آب سرد هم به اشباع ظرفیت آنتی‌اکسیدانی می‌رسد؛ فقط دیرتر. سرددم چندساعته زمان کافی برای این کار دارد.
چیزی که خواص چای سبز را واقعاً کم می‌کند، ماندن طولانی چای گرم در قوری و گرم کردن دوباره است، نه سرد نوشیدن.
چای داغ؛ تنها حالت پرهیزی
آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) در سال ۲۰۱۶ نوشیدنی‌های «خیلی داغ»، یعنی بالای ۶۵ درجه، را احتمالاً سرطان‌زا برای مری طبقه‌بندی کرد. این دربارهٔ دمای نوشیدنی است، نه خود چای. چای سبز معمولاً با آب ۸۰ درجه دم می‌شود و تا به لب برسد خنک‌تر شده، ولی اگر عادت دارید چای را بلافاصله بعد از ریختن بنوشید، چند دقیقه صبر کنید.
چای سبز سرد یا گرم برای لاغری؟
شواهدی نیست که دمای چای سبز روی کاهش وزن اثر معنی‌داری داشته باشد. مهم این است که بدون شکر نوشیده شود و جای نوشیدنی شیرین را بگیرد. اگر در تابستان به‌جای نوشابه یا آبمیوه چای سبز سرد بدون قند بنوشید، همین جایگزینی بیشترین کمک را به رژیم می‌کند. ترکیب‌های مناسب رژیم را در چای سبز را با چه بخوریم ببینید.
چای سبز سرد یا گرم برای معده
کسانی که با چای سبز گرم سوزش معده یا دل‌پیچه می‌گیرند، معمولاً با چای سرددم راحت‌ترند، چون تانن و تلخی کمتری دارد. ولی خیلی سرد و یخ‌زده نوشیدن هم برای بعضی‌ها ناخوشایند است؛ چای سرد را کمی بیرون از یخچال بگذارید و خنک بنوشید، نه یخ‌زده. با معدهٔ کاملاً خالی هم، سرد یا گرم، بهتر است ننوشید.
«سرد» در طب سنتی
اگر منظورتان از سرد و گرم، طبع چای سبز است، این بحث با دمای نوشیدن فرق دارد. در طب سنتی ایرانی چای سبز را سرد و خشک می‌دانند و مصلح‌هایی مثل زنجبیل، دارچین یا عسل برایش پیشنهاد می‌کنند. توضیح کامل را در طبع چای سبز آورده‌ایم.
طرز تهیه چای سبز گرم
- یک قاشق چای‌خوری برگ برای هر فنجان در قوری یا لیوان بریزید.
- آب جوش را ۳ تا ۴ دقیقه خنک کنید تا به حدود ۸۰ درجه برسد.
- ۲ تا ۳ دقیقه دم کنید و چای را از برگ جدا کنید.
- یکی دو دقیقه صبر کنید و بنوشید.
جزئیات دما و زمان برای چای‌های سبز چینی، ژاپنی و ایرانی در تفاوت دم کردن چای سبز ایرانی و چینی آمده است.
طرز تهیه چای سبز سرددم
- برای یک لیتر آب سرد، ۲ قاشق غذاخوری (حدود ۸ تا ۱۰ گرم) چای سبز برگ در پارچ بریزید.
- در پارچ را ببندید و ۶ تا ۸ ساعت در یخچال بگذارید.
- چای را صاف کنید و تا ۲ روز در یخچال نگه دارید.
- برای طعم بیشتر، چند برگ نعنا یا یک برش لیمو اضافه کنید.
روش کلی سرددم و ابزارش را در طرز تهیه چای سرددم نوشته‌ایم.
چای سبز گرم را سرد کنیم؟
اگر وقت ندارید، چای سبز را با دو برابر مقدار معمول برگ و آب ۸۰ درجه دم کنید و بعد روی لیوان پر از یخ بریزید. یخ‌ها آب می‌شوند و غلظت را متعادل می‌کنند. این چای عطر بیشتری از سرددم دارد، ولی کافئینش مثل چای گرم است.
کدام چای سبز برای سرد و کدام برای گرم؟
- برای سرددم: سنچای ژاپنی با آب سرد طعم شیرین و اومامی می‌دهد و تلخ نمی‌شود. چای سبز لیمویی و چای سبز نعنایی هم برای نوشیدنی تابستانی آماده‌اند.
- برای دم گرم: چای سبز یاسمن با آب گرم عطرش را بهتر آزاد می‌کند.
چای سبز سنچا ژاپن (Japan Sencha Premium)
چای سبز سنچای ژاپن یکی از اصیل‌ترین چای‌های سبز ژاپنی است که با بخاردهی ملایم فرآوری می‌شود و طعمی تازه، گیاهی و کمی شیرین دارد. این چای سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین C بوده و به تقویت سیستم ایمنی، افزایش انرژی، بهبود متابولیسم و سلامت قلب کمک می‌کند. عطر سبز و طبیعی سنچا، حس تازگی و آرامش را به همراه داشته و به دلیل کافئین ملایم، گزینه‌ای مناسب برای نوشیدن در طول روز محسوب می‌شود.
چای سبز لیمویی با پوست مرکبات (Lemon Fresh)
چای سبز یاسمن با گل یاس (Green Jasmine)
چای سبز یاسمن ترکیبی سنتی و خوش‌عطر از برگ چای سبز و گل یاس است که با رایحه‌ای خوش بو و طعمی لطیف، هم آرامش‌بخش است و هم انرژی‌بخش. این دمنوش سرشار از آنتی‌اکسیدان بوده و به افزایش متابولیسم، تقویت سیستم ایمنی، کاهش استرس و بهبود خلق‌وخو کمک می‌کند. طعم دلپذیر گل یاس، چای سبز را برای کسانی که به تنهایی آن را نمی‌پسندند، دلچسب و لذت‌بخش می‌کند.
سوالات متداول
چای سبز سرد بهتر است یا گرم؟
هیچ‌کدام به‌طور کلی بهتر نیست. سرددم کافئین و تلخی کمتری دارد، چای گرم عطر بیشتر و آماده شدن سریع‌تر. فقط خیلی داغ ننوشید.
آیا چای سبز سرد خواصش را از دست می‌دهد؟
نه. دم با آب سرد کندتر است، ولی با زمان کافی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی هم آزاد می‌شوند.
چای سبز دم‌کرده را چقدر می‌شود در یخچال نگه داشت؟
حداکثر ۲ روز، در ظرف دربسته.
چای سبز سرد برای شب مناسب است؟
کافئینش کمتر از چای گرم است، ولی بی‌کافئین نیست. اگر به کافئین حساسید، شب دمنوش بدون کافئین بنوشید.
منابع: Liao et al., Int J Food Sci Technol 2012؛ IARC Monographs evaluate drinking coffee, maté, and very hot beverages (2016)
