مجله
چای ارل گری چیست؟ برگاموت، طعم، طرز دم کردن و فرق با لیدی گری
چای ارل گری (Earl Grey) چای سیاهی است که با روغن یا عصارهٔ پوست برگاموت طعم‌دار شده است. برگاموت مرکباتی شبیه نارنج و لیموست که بیشتر در جنوب ایتالیا کشت می‌شود. نتیجه چای سیاهی است با عطر مرکباتی و کمی گلی که هم ساده خوش‌طعم است و هم با شیر یا لیمو. ارل گری کافئین چای سیاه را دارد و برای صبح و بعدازظهر مناسب است.
در این مقاله گفته‌ایم برگاموت چیست، ارل گری از کجا آمده، فرقش با لیدی گری و چای سیلان چیست، چطور دم می‌شود که تلخ نشود و موقع خرید به چه چیزی نگاه کنید.
خلاصه پاسخ
ارل گری چای سیاه + عطر برگاموت است. یک قاشق چای‌خوری برای هر فنجان را با آب تازه‌جوش ۳ تا ۴ دقیقه دم کنید. لیدی گری نسخهٔ ملایم‌تر آن با پوست پرتقال و لیموست. کیفیت ارل گری بیشتر به دو چیز بستگی دارد: برگ چای پایه و طبیعی بودن عطر برگاموت.
برگاموت چیست؟
برگاموت (Citrus bergamia) مرکباتی کوچک و سبز تا زرد است که خودش خوراکی رایجی نیست، چون ترش و تلخ است. ارزشش در پوست آن است: روغن معطری که از پوست گرفته می‌شود هم در عطرسازی کاربرد دارد و هم در طعم‌دار کردن چای. بیشتر برگاموت دنیا در استان کالابریا در جنوب ایتالیا کشت می‌شود.
بعضی‌ها برگاموت را با «بادرنجبویه» یا «پونهٔ معطر» اشتباه می‌گیرند، چون در انگلیسی گیاهی به نام bergamot هم هست که از خانوادهٔ نعناست. در ارل گری منظور همان مرکبات است.
چای ارل گری از کجا آمده است؟
اسم این چای از چارلز گری، ارل دوم گری و نخست‌وزیر بریتانیا در دههٔ ۱۸۳۰ میلادی، گرفته شده است. داستان‌های زیادی دربارهٔ اینکه این ترکیب هدیهٔ یک دیپلمات چینی به او بوده نقل می‌شود، ولی هیچ‌کدام سند محکمی ندارند. آنچه مسلم است این است که در قرن نوزدهم چای‌های معطرشده با برگاموت در انگلستان رواج پیدا کردند و نام ارل گری روی آن‌ها ماند.
طعم چای ارل گری چطور است؟
اولین چیزی که حس می‌کنید عطر مرکباتی است؛ چیزی بین پوست نارنج و لیمو با کمی ته‌مزهٔ گلی. زیر این عطر، طعم چای سیاه پایه قرار دارد. اگر پایه چای سیلان باشد، دم‌کرده روشن‌تر و تازه‌تر است. اگر پایه آسام یا چای چینی باشد، طعم قوی‌تر یا دودی‌تر می‌شود.
بعضی ارل گری‌ها گلبرگ گل گندم آبی (Cornflower) یا گل آفتابگردان هم دارند. این گلبرگ‌ها بیشتر برای ظاهر برگ خشک‌اند و طعم چندانی اضافه نمی‌کنند.
فرق ارل گری و لیدی گری
| ویژگی | ارل گری | لیدی گری |
|---|---|---|
| طعم‌دهنده | برگاموت | برگاموت کمتر + پوست پرتقال و لیمو |
| شدت عطر | قوی‌تر و تندتر | ملایم‌تر و میوه‌ای‌تر |
| مناسب برای | کسی که چای پررنگ و معطر دوست دارد | کسی که تازه با چای طعم‌دار آشنا می‌شود |
لیدی گری نام تجاری یک برند انگلیسی است، ولی امروز برای هر ارل گری ملایم‌تر با مرکبات اضافه هم به کار می‌رود.
فرق ارل گری و چای سیلان
این دو هم‌سطح نیستند: چای سیلان یعنی چای سیاهی که در سریلانکا کشت شده است، ولی ارل گری یک ترکیب طعم‌دار است. خیلی از ارل گری‌ها، از جمله ارل گری تی تایم، روی پایهٔ چای سیلان ساخته می‌شوند. پس سؤال درست این است: «چای سیلان ساده بخرم یا سیلان معطر به برگاموت؟». انواع چای سیاه بر اساس کشور را در انواع چای سیاه آورده‌ایم.
طرز دم کردن چای ارل گری
- برای هر فنجان (۲۵۰ میلی‌لیتر) یک قاشق چای‌خوری برگ (حدود ۲ تا ۳ گرم) بردارید.
- آب تازه‌جوش رویش بریزید. ارل گری مثل بقیهٔ چای‌های سیاه با آب جوش دم می‌شود.
- ۳ تا ۴ دقیقه دم کنید و صاف کنید. بیشتر از ۵ دقیقه، تلخی چای بر عطر برگاموت غلبه می‌کند.
با سماور: ارل گری را روی سماور برای ساعت‌ها نگه ندارید؛ عطر برگاموت فرار است و بعد از مدتی از بین می‌رود و فقط تلخی می‌ماند. بهتر است هر بار به اندازهٔ مصرف دم کنید.
ارل گری با شیر (لاته ارل گری)
ارل گری را کمی پررنگ‌تر دم کنید، یعنی دو قاشق برای یک فنجان، و به همان اندازه شیر گرم‌شده اضافه کنید. با کمی وانیل یا عسل، نوشیدنی‌ای می‌شود که در کافه‌ها «لاته ارل گری» یا «لاندن فاگ» نام دارد. روش‌های دیگر چای با شیر را در شیر چای ببینید.
ارل گری سرد
دو قاشق غذاخوری ارل گری را در یک لیتر آب سرد بریزید و ۸ تا ۱۰ ساعت در یخچال بگذارید. دم سرد تلخی کمتری دارد و عطر برگاموت در آن روشن‌تر است. جزئیات روش را در طرز تهیه چای سرددم آورده‌ایم.
کافئین چای ارل گری
کافئین ارل گری همان کافئین چای سیاه پایه است و برگاموت کافئینی اضافه نمی‌کند. یک فنجان چای سیاه معمولاً کمتر از یک فنجان قهوه کافئین دارد. مقایسه را در چای یا قهوه؛ کدام بهتر است؟ ببینید. اگر به کافئین حساسید، ارل گری را عصر به بعد ننوشید.
آیا برگاموت ضرر دارد؟
در مقداری که در چای استفاده می‌شود، برای بیشتر افراد مشکلی گزارش نشده است. دو نکته را در نظر داشته باشید:
- نوشیدن خیلی زیاد: گزارش‌های پزشکی محدودی از گرفتگی عضلانی در افرادی وجود دارد که روزانه چند لیتر ارل گری می‌نوشیدند. در مصرف معمول چند فنجان در روز چنین مشکلی دیده نشده است.
- کافئین و تانن: همان احتیاط‌های چای سیاه برقرار است. تانن جذب آهن غذا را کم می‌کند؛ اگر کم‌خونی فقر آهن دارید، چای را همراه غذا ننوشید.
موقع خرید ارل گری به چه چیزی نگاه کنیم؟
- برگ پایه: برگ درشت و کامل یا برگ خردشده؟ برگ کامل دم روشن‌تر و تلخی کمتری دارد. فرق این دو را در چای برگ کامل یا کیسه‌ای نوشته‌ایم.
- عطر طبیعی یا مصنوعی: روی برچسب دنبال «عصارهٔ طبیعی برگاموت» یا «روغن برگاموت» باشید. عطر مصنوعی معمولاً تند و شبیه ادکلن است و ته‌مزهٔ تلخ می‌گذارد.
- بستهٔ دربسته: عطر برگاموت زود می‌پرد. چای را در ظرف دربسته و دور از نور نگه دارید؛ نکته‌های نگهداری در نگهداری چای و دمنوش آمده است.
ارل گری تی تایم
چای سیاه ارل گری مخصوص تی تایم روی پایهٔ برگ چای سیاه سیلان ساخته شده و طبق صفحهٔ محصول، طعم‌دهنده‌اش عصاره و طعم‌دهندهٔ طبیعی برگاموت است. گلبرگ آفتابگردان، گل گندم آبی و برگ تمشک سیاه هم دارد.
چای سیاه ارل گری مخصوص | Earl Grey Special
چای سیاه ارل گری مخصوص با ترکیب بی‌نظیر برگ چای سیلان و عصاره طبیعی برگاموت، نوشیدنی‌ای خوش‌عطر و خوش‌طعم است که هم انرژی‌بخش بوده و هم به بهبود خلق‌وخو کمک می‌کند. این چای علاوه بر طعم مرکباتی و دلنشین، سرشار از آنتی‌اکسیدان است و می‌تواند در تقویت سیستم ایمنی، سلامت قلب و افزایش تمرکز نقش مهمی ایفا کند.
چای سیاه شب های عربی | Arabian Nights
چای سیاه کرک پاور | Karak Power
چای سیاه کرک پاور ترکیبی ویژه از چای سیلان ممتاز و ادویه‌های اصیل شرقی مانند دارچین، هل، زنجبیل و زعفران است. نوشیدنی‌ای پرقدرت و انرژی‌بخش با عطر گرم ادویه‌ها که هم خلق‌وخو را بهبود می‌دهد و هم به تقویت سیستم ایمنی و بهبود گوارش کمک می‌کند. بهترین انتخاب برای شروعی پرانرژی در طول روزمحسوب می شود.
اگر ارل گری را دوست دارید، چای‌های سیاه طعم‌دار دیگر را در راهنمای انتخاب چای سیاه طعم‌دار مقایسه کرده‌ایم.
سوالات متداول
چای ارل گری چیست؟
چای سیاهی که با روغن یا عصارهٔ پوست برگاموت، نوعی مرکبات، معطر شده است.
فرق ارل گری و لیدی گری چیست؟
لیدی گری برگاموت کمتر دارد و پوست پرتقال و لیمو به آن اضافه شده؛ طعمش ملایم‌تر و میوه‌ای‌تر است.
چای ارل گری را با شیر بخوریم؟
بله. پررنگ‌تر دم کنید و شیر گرم اضافه کنید. با لیمو هم خوب است، ولی لیمو و شیر را با هم اضافه نکنید چون شیر می‌بُرد.
آیا چای ارل گری کافئین دارد؟
بله، به اندازهٔ چای سیاه پایه‌اش. برگاموت کافئین ندارد.
ارل گری را چند دقیقه دم کنیم؟
۳ تا ۴ دقیقه با آب تازه‌جوش.
